تأثیر شوک‌های مالیات بر درآمد و مالیات بر سرمایه بر رفاه خانوارها در ایران: رویکرد تعادل عمومی تصادفی پویا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

2 استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران (نویسندۀ مسئول).

3 استاد گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

4 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران.

چکیده

مالیات یکی از متغیرهای مهم اقتصادی است که ازطریق تأثیر بر مصرف، سرمایه‌گذاری، توزیع درآمد و کیفیت و کمّیت ارائه خدمات عمومی، رفاه اقتصادی خانوارها را متأثر می‌سازد. به‌طور تاریخی و به‌دلیل وجود درآمدهای نفتی، تکیۀ دولت روی درآمدهای مالیاتی کمتر بوده است. لکن و به‌ویژه در سال‌های اخیر به‌دلایل مختلف ازجمله تحریم‌ها بخش عمدۀ هزینه‌های دولت از محل مالیات‌ها تأمین می‌گردد؛ لذا واکاوی اثر پرداخت مالیات روی رفاه خانوارها ضروری می‌نماید. باتوجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد تعادل عمومی تصادفی پویا تأثیر تکانۀ درآمدهای مالیاتی دولت (شامل: مالیات‌های مستقیم) را بر رفاه اقتصادی خانوارهای ایرانی در دورۀ 1402-1350 بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند بروز شوک در مالیات بر درآمد بخش رسمی و مالیات بر سود به کاهش رفاه اقتصادی خانوارها می‌انجامند. اما، میزان اثرگذاری مالیات بردرآمد بر کاهش رفاه اقتصادی خانوارها نسبت به مالیات بر سود بیشتر است. وضع مالیات بر سود سبب کاهش سودآوری و کاهش توانایی سرمایه‌گذاری مولد در شرکت‌ها می‌شود. کاهش سرمایه‌گذاری مولد ازطریق کاهش اشتغال و رشد اقتصادی، رفاه اقتصادی خانوارها را کاهش می‌دهد. اما، اخذ مالیات از درآمد به افزایش هزینه‌های تولید منجر می‌شود. با افزیش هزینۀ تولید، از یک‌سوی تولید کالا و خدمات و اشتغال کاهش می‌یابد که پی‌آمد آن کاهش رفاه خانوار است. از سوی دیگر، افزایش هزینه‌تولید باعث می‌شود بنگاه‌ها به‌منظور جبران سود از دست رفته، بخشی از بار مالیاتی را ازطریق افزایش قیمت کالا و خدمات به مصرف‌کننده منتقل کنند که با کاهش بیشتر کیفیت زندگی و رفاه خانوار همراه است؛ بنابراین، از آنجایی‌که نتایج پژوهش نشان می‌دهد، مالیات بر درآمد نسبت به مالیات بر سود با شدت بیشتری رفاه خانوار را کاهش خواهد داد؛ لذا توصیه می‌گردد نرخ مالیات بر درآمد کاهش و مالیات بر سود افزایش یابد و دولت ضمن افزایش کارآیی جمع‌آوری مالیات با اختصاص سهم بیشتری از منابع حاصل از دریافت مالیات به فعالیت‌های مولد، ارتقا زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی کشور و ارزیابی منظم اثربخشی برنامه‌های رفاهی، کیفیت زندگی خانوارها را ارتقا بخشد.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Impact of Income Tax and Capital Tax Shocks on Household Welfare in Iran: A Dynamic Stochastic General Equilibrium Approach

نویسندگان [English]

  • Mostafa Lotfi Parsa 1
  • Seyed Ehsan Hosseinidoust 2
  • Mohammad Hassan Fotros 3
  • Reza Maaboudi 4
1 PhD Student Economics, Department of Economics, Faculty of Economics and Social Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Economics, Faculty of Economics and Social Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran (Corresponding Author).
3 Professor, Department of Economics, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
4 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Economics and Social Science, Ayatollah Boroujerdi University, Borujerd, Iran.
چکیده [English]

Tax is one of the important economic variables that affects the economic well-being of households through its impact on consumption, investment, income distribution, and the quality and quantity of public services. Historically, due to the existence of oil revenues, the government has relied less on tax revenues. However, especially in recent years, for various reasons, including sanctions, the majority of government spending is financed by taxes. Therefore, it is necessary to analyze the effect of paying taxes on household welfare. Given the importance of the issue, the present study uses a dynamic stochastic general equilibrium approach to examine the impact of government tax revenue shocks (including direct taxes) on the economic well-being of Iranian households in the period 1971-2023. The findings show that shocks in the formal income tax and profit tax lead to a decrease in the economic well-being of households. However, the effect of income tax on the reduction of household economic well-being is greater than that of profit tax. Imposing a profit tax reduces profitability and reduces the ability of companies to make productive investments. Reducing productive investment through reduced employment and economic growth reduces the economic well-being of households. However, taxing income leads to increased production costs. With the increase in production costs, on the one hand, the production of goods and services and employment decrease, which results in a decrease in household welfare. On the other hand, increasing production costs causes firms to transfer part of the tax burden to consumers by increasing the price of goods and services in order to compensate for lost profits, which is accompanied by a further decrease in the quality of life and household welfare. Therefore, since the results of the study show that income tax will reduce household welfare more severely than profit tax, it is recommended that the income tax rate be reduced and profit tax be increased, and the government, while increasing the efficiency of tax collection, should allocate a greater share of resources from tax collection to productive activities, improve the country’s educational and health infrastructure, and regularly evaluate the effectiveness of welfare programs, thereby improving the quality of life of households.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Welfare
  • Government Tax Revenue
  • Dynamic Stochastic General Equilibrium Approach
  • Iranian Economy

مراجع

- آهنگری، عبدالمجید؛ فرازمند، حسن؛ منتظرحجت، امیر حسین؛ و هفت لنگ، رضا، ( 1397). «اثرات مالیات سبز بر رشد اقتصادی و رفاه در ایران: با رویکرد تعادل عمومی تصادفی پویا ( DSGE)». پژوهشنامه اقتصاد مقداری، (15)1: 61 – 27. https://sid.ir/paper/385723
-  ایزدخواستی، حجت؛ عرب‌مازاد، عباس؛ و خواجه، علیرضا، (۱۳۹۸). «تأثیر اثرات اصلاح مالیات‏های زیست‌محیطی و ساختار مخارج دولت بر رشد اقتصادی و رفاه: رویکرد الگوی تعادل عمومی». فصلنامه تحقیقات اقتصادی، (۵۴)۴: ۸۴۶- ۸۲۱. https://doi.org/10.22059/jte.2019.264250.1007988
- ایزدی، حمیدرضا؛ و عباسیان، مجتبی، (1402). «تأثیر مالیات نیروی ‌کار در رفاه خانوارهای فقیر و ثروتمند در راستای اجرای سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران». سیاست‌های راهبردی و کلان، 11(41): 206-188. https://doi.org/10.30507/jmsp.2022.338118.2409
- ترکی‌هرچگانی، محمدعلی، ( ۱۴۰۲). «شبیه‏سازی اثر مالیات سبز برشاخص‏های سلامت و رفاه در ایران: مدل تعادل عمومی اقتصاد، انرژی و محیط زیست) (GEM-E3». پژوهشنامه مالیات، (۲۳)۵۹: ۴۸-۲۸. http://taxjournal.ir/article-1-2321-fa.html
- خدابخشی، اکبر؛ و روستایی، سعیده، ( 1401). «مدل‏سازی آثار مالیات‏های غیر مستقیم بر رفاه دهک‏های درآمدی در ایران با کاربرد تعادل عمومی قابل محاسبه ( CGE)». مدل‏سازی اقتصادی، (۱۶)۵۹: ۵۰ – ۳۳. https://doi.org/10.30495/eco.2022.1963255.2673
- راغفر، حسین؛ موسوی، میرحسین؛ افروزکلاردهی، الهه؛ فولادی، معصومه، (1395). «بررسی اثرات سیاست‌های مالیاتی بر رفاه مصرف‌کننده در قالب الگوی تعادل عمومی نسل‌های همپوش (OLG)». پژوهشنامه مالیات، ۲۴ (۳۱): 58-31. http://taxjournal.ir/article-1-980-fa.html
- مجتهد، احمد؛ و احمدیان، اعظم، (۱۳۸۶). «اثر درآمدهای مالیاتی دولت بر رفاه اجتماعی ایران». پژوهشنامه اقتصادی، (۷)۱: ۷۱- ۴۱. https://pse.razi.ac.ir/article_3388.html
- مکیان، سید نظام الدین؛ توکلیان، حسین؛ و نجفی‌فراشاه، سید محمد صالح، (1398). «بررسی اثر شوک مالیات‌های مستقیم بر تولید ناخالص داخلی و تورم در ایران در چارچوب یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی». اقتصاد مالی، 13(49): 46-1. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.01.13
- نادر، یگانه؛ طیب‏نیا، علی؛ و یوسفی، کوثر، (۱۴۰۱). «اندازه‏گیری آثار رفاهی پایه‏های مالیاتی مصرف و درآمد». پژوهشنامه مالیات، (۳۰)۵۳: ۱۷۸- ۱۴۴. http://taxjournal.ir/article-1-2135-fa.html.
- Adams, C., (1992). For good and evil: The impact of taxes on the course of civilization. Madison Books. https://doi.org/10.5771/9781568332642
- Adudu, S. A. & Ojonye, M. S. (2015). “The impact of tax policy on economic growth in Nigeria”. Journal of Economics and Sustainable Development, 6(8): 124-129.‏
- Aguolu, O., (2004). Taxation and Tax Management in Nigeria. 3rd Edition, Enugu; Meridan Associates.
- Ahangari, A., Farazmand, H., Montazerhojat, A. & Haftlang, R., (2018). “The Effects of Green Tax on Economic Growth and Welfare in Iran: A Dynamic Stochastic General Equilibrium (DSGE) Approach”. Quantitative Economics (Economic Reviews), 15(1): 27-61. https://sid.ir/paper/385723 (In Persian).
- Alharbi, S., (2019). “The Principles of Fairness & Efficiency in Designing of Tax Systems”. Journal of Contemporary Scientific Research, 3(10).
- Alm, J. & Melnik, M. I., (2005). “Taxing the “family” in the individual income tax”. Public Finance and Management, 5(1): 67-109. https://doi.org/10.1177/152397210500500101
- Alves, J. & Alfonso, A., (2019) “Tax Structure for Consumption and Income Inequality: An Empirical Assessment”. Journal of the Spanish Economic Ascociation, 10: 337-364. https://doi.org/10.1007/s13209-019-00202-3
- Angelopoulos, K., Economides, G. & Kammas, P., (2007). “Tax−Spending Policies and Economic Growth: Theoretical Predictions and Evidence from the OECD”. European Journal Political Economics, 23: 885–902. https://doi.org/10.1016/j.ejpoleco.2006.10.001
- Dobridge, C., Hsu, J. W. & Zabek, M. A., (2024). Personal Tax Changes and Financial Well-Being: Evidence from the Tax Cuts and Jobs Act. https://doi.org/10.2139/ssrn.5131198
- Elshani, A. & Pula, L., (2023). “Impact of taxes on economic growth: an empirical study in the eurozone”. Economic Studies, 32(2).
- Engel, E. M., Galetovic, A. & Raddatz, C. E., (1999). “Taxes and income distribution in Chile: some unpleasant redistributive arithmetic”. Journal of Development Economics, 59(1): 155-192. https://doi.org/10.1016/S0304-3878(99)00009-7
- Farayola, G. O., (1987). Guide to Nigerian Taxation, Ikeja. All Group Nigeria Limited Publishers.
- Gechert, S. & Heimberger, P., (2022). “Do corporate tax cuts boost economic growth?”. European Economic Review, 147: 104157.‏ https://doi.org/10.1016/j.euroecorev.2022.104157
- Ghiaei, H., Auclair, G. & Fredric Noah, J., (2019) “Macroeconomic and Welfare effect of Tax Reforms in Emerging Economies: A Case Study of Morocco”. Journal of Policy Modeling, 41: 666-699. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2019.02.005
- Guardino, M. & Mettler, S., (2020). “Revealing the “Hidden welfare state”: How policy information influences public attitudes about tax expenditures”. Journal of Behavioral Public Administration, 3(1). https://doi.org/10.30636/jbpa.31.108
- Izadi, H. & Abbasian, M., (2023). “The Effect of Labor Tax on the Welfare of Poor and Rich Households in Line with the Implementation of General Policies of the Islamic Republic of Iran”. Strategic and Macro Policies, 11(41): 188-206. https://doi.org/10.30507/jmsp.2022.338118.2409 (In Persian).
- Izadkhasti, H., Arab Mazar, A. & Khajeh, A., (2019). “Analyzing the Effects of Environmental Tax Reform and Government Expenditure Structure on Economic Growth and Welfare: A General Equilibrium Model Approach”. Quarterly Journal of Economic Research, 54(4): 821-846. https://doi.org/10.22059/jte.2019.264250.1007988 (In Persian).
- Khodabakhshi, A. & Roustaei, S., (2021). “Modeling the effects of indirect taxes on the welfare of income deciles in Iran using computable general equilibrium (CGE)”. Economic Modeling, 3(59): 33-50. https://doi.org/10.30495/eco.2022.1963255.2673 (In Persian).
- Ledić, M., Rubil, I. & Urban, I., (2023). “Tax progressivity and social welfare with a continuum of inequality views”. International tax and public finance, 30(5): 1266-1296.‏ https://doi.org/10.1007/s10797-022-09752-y
- Lee, Y. & Gordon, R., (2005). “Tax Structure and Economic Growth”. Journal of Public Economics, 89: 1027–1043.  https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2004.07.002
- Makiyan, S.- N. & Najafi, F., (2023). “The Effects of Tax Shocks on GNP and Inflation in Iran: A DSGE Approach”. Sosyoekonomi, 31(55): 253-264. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2023.01.13
- Mohammed, H. & Tangl, A., (2023). “Taxation Perspectives: Analyzing the Factors behind Viewing Taxes as Punishment—A Comprehensive Study of Taxes as Service or Strain”. Journal of Risk and Financial Management, 17(1): 5. https://doi.org/10.3390/jrfm17010005
- Mojtaheed, A. & Ahmadian, A., (2007). “The Effect of Government Tax Revenues on Social Welfare in Iran”. Economic Journal, (7)1: 41-71. https://pse.razi.ac.ir/article_3388.html (In Persian).
- Myles, G. D., (2000). “Taxation and economic growth”. Fiscal studies, 21(1): 141-168.‏ https://doi.org/10.1111/j.1475-5890.2000.tb00583.x
- Nazer, G., Taiebnia, A. & Yousefi, K., (2022). “Investigating the Welfare Effects of Income and Consumption Taxes”. J. Tax Res, 30(53): 144-178. http://taxjournal.ir/article-1-2135-fa.html.
- Nguyen, A. D. M., Onnis, L. & Rossi, R., (2021). “The Macroeconomic Effects of Income and Consumption Tax Changes”. American Economic Journal: Economic Policy, 13(2): 439-66. https://doi.org/10.1257/pol.20170241
- Ochiogu, A. C., (1994). Nigeria Taxation for Students. Enugu; A.C Ochiogu Publishers.
- Orisadare, M. A. & Fasoye, K., (2022). “The effect of value-added tax on economic growth of Nigeria”. African Journal of Economic Review, 10(1): 158-169.
- Padovano, F. & Galli, E., (2001). “Tax Rates and Economic Growth in the OECD Countries (1950–1990)”. Economic Inquiry, 39: 44–57. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.2001.tb00049.x
- Raghfar, H., Mousavi, M., Afroz Kalardeh, E. & Foladi, M., (2016). “A Study of Tax Policy Effects on Consumers’ Welfare through Overlapping Generation Model”. J. Tax Res, 24 (31): 31-58. http://taxjournal.ir/article-1-980-fa.html (In Persian).
- Stiglitz, J. E. & Rosengard, J. K., (2014). Economics of the Public Sector. Fourth Edition, W.W. Norton & Company Press.
- Torki Harachgani, M., (2023). “Simulation of Green Tax Effects on Health Indicators and Welfare in Iran: General Equilibrium Model”.  Energy and Environment (GEM-E3), 31(59): 28-48. http://taxjournal.ir/article-1-2321-fa.html (In Persian).
- Vatavu, S., Lobont, O. R., Stefea, P. & Brindescu-Olariu, D., (2019). “How taxes relate to potential welfare ga the evolution of consumption taxes and their impact on the economy: vat vs sales taxin and appreciable economic growth”. Sustainability, 11(15): 4094. https://doi.org/10.3390/su11154094
- Wimer, C., Parolin, Z., Fenton, A., Fox, L. & Jencks, C., (2020). “The direct effect of taxes and transfers on changes in the US income distribution, 1967–2015”. Demography, 57(5):  1833-1851. https://doi.org/10.1007/s13524-020-00903-6
- World Bank, (2020). World Development Report 2020: Data for Better Lives. World Bank Publications. https://www.worldbank.org/en/publication/wdr2020/brief/world-development-report-2020-data.
 
فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران
دوره 15، شماره 57
خرداد 1405
صفحه 43-76

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار