بررسی تأثیر انسداد تنگۀ هرمز بر نوسانات شاخص‌های مهم بورس جهانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد نفت و دیپلماسی انرژی، دانشکدۀ نفت تهران، دانشگاه صنعت نفت، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).

2 کارشناسی‌ارشد علوم اقتصادی، گروه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

تنگۀ هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های ژئواقتصادی جهان، نقشی کلیدی در انتقال انرژی و شکل‌گیری انتظارات بازارهای مالی بین‌المللی دارد. این پژوهش اثر انسداد تنگۀ هرمز بر نوسانات شاخص‌های مهم بورس جهانی را در قالب یک شوک ژئوپلیتیکی شدید بررسی می‌کند؛ زیرا اختلال در این گلوگاه حیاتی تجارت انرژی می‌تواند به سرایت نوسان در بازارهای مالی بین‌المللی بینجامد. هدف اصلی، سنجش تاب‌آوری شاخص‌های داوجونز، اس‌اندپی۵۰۰ و نزدک در برابر انسداد کامل ۴۰روزۀ تنگۀ هرمز است. پژوهش با رویکرد آینده‌نگر و مبتنی‌بر سناریو انجام شد و داده‌های روزانۀ بازارهای مالی و انرژی در بازه ۱۲ ژانویه ۲۰۲۵ تا ۵ ژوئن ۲۰۲۶م. گردآوری شد. برای تحلیل، پس از آزمون‌های دیکی-فولر تعمیم‌یافته، زیووت-اندروز و لاگرانژ، مدل بک-گارچ چندمتغیره به‌کار رفت و متغیر مجازی هرمز در معادلۀ واریانس وارد شد. نتایج نشان می‌دهد انسداد هرمز بیشترین اثر را بر شاخص اس‌اندپی۵۰۰ داشته و نوسانات کوتاه‌مدت برخی شاخص‌ها را تا حدود ۳۰درصد افزایش داده است. هم‌چنین هم‌بستگی میان بازار نفت و بورس‌های جهانی در دورۀ تنش تشدید شده است. در تحلیل سناریویی سه وضعیت محتمل بررسی شد؛ در سناریوی کاهش تنش، تثبیت نفت در محدودۀ ۸۰ تا ۹۰ دلار می‌تواند به بهبود دارایی‌های پرریسک منجر شود؛ در سناریوی تداوم محدودیت‌ها و نفت حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار، نوسان بازارها افزایش می‌یابد و در سناریوی بسته شدن عملی تنگه، جهش نفت به ۱۵۰ تا ۱۸۰ دلار فشار رکودی و گرایش به دارایی‌های امن را تقویت می‌کند. نتایج بر ضرورت راهبردهای پوشش ریسک تأکید دارد.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Examining the Impact of the Closure of the Strait of Hormuz on the Volatility of Major Global Stock Market Indices

نویسندگان [English]

  • Aeyyed Abdollah Razavi 1
  • Samira Basirizadeh 2
1 Associate Professor, Department of Petroleum Economics and Energy Diplomacy, Faculty of Petroleum, University of Petroleum Industry, Tehran, Iran (Corresponding Author).
2 M.Sc., Department of Economics and Islamic Banking, Faculty of Economics, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The Strait of Hormuz, as one of the world’s most important geoeconomic corridors, plays a key role in energy transportation and in shaping expectations in international financial markets. This study examines the impact of a blockage of the Strait of Hormuz on the volatility of major global stock market indices as a severe geopolitical shock, since disruption in this vital energy trade chokepoint can lead to volatility spillovers in international financial markets. The main objective is to assess the resilience of the Dow Jones, S&P 500, and Nasdaq indices against a complete 40 day closure of the Strait of Hormuz. The research was conducted with a forward-looking, scenario-based approach, and daily data from financial and energy markets were collected for the period from January 12, 2025 to June 5, 2026. For the analysis, after applying the Augmented Dickey–Fuller, Zivot–Andrews, and Lagrange tests, a multivariate BEKK-GARCH model was employed, and a Hormuz dummy variable was introduced into the variance equation. The results indicate that the Hormuz blockage has the greatest effect on the S&P 500 index and has increased the short-term volatility of some indices by about 30 percent. Moreover, the correlation between the oil market and global stock markets intensified during the period of tension. In the scenario analysis, three possible situations were examined: in the de-escalation scenario, stabilization of oil prices in the range of 80 to 90 dollars could lead to improvement in risk assets; in the scenario of continued restrictions with oil around 100 to 110 dollars, market volatility increases; and in the scenario of the effective closure of the strait, a surge in oil prices to 150 to 180 dollars strengthens recessionary pressure and the tendency toward safe-haven assets. The results emphasize the necessity of risk-hedging strategies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strait of Hormuz
  • Global Indices
  • Stock Market
  • Multivariate GARCH Model

مراجع

- اسمعیلی، مرتضی.، و حیدری، کیارش. (1404). واکاوی الزام‌های حقوقی–سیاسی کاربست انسداد تنگۀ هرمز از سوی ایران در جنگ خاکستری با اسرائیل. مطالعات حقوقی. https://doi.org/10.22099/jls.2026.55482.5467
- رضایی، محمد؛ و احمدی، سجاد، (1400). «تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیکی خلیج‌فارس بر بازار نفت و بورس‌های منطقه». فصلنامه اقتصاد انرژی، 17 (68): 89-114. https://iies.ir
-سلطانی، مهران؛ و سمیعی، آرش، (1401). «تحلیل اثر اختلالات دریایی خلیج‌فارس بر بازار انرژی و بورس تهران». پژوهشنامه اقتصاد مالی، 16 (58): 210-235. https://jfe.srbiau.ac.ir
-  شاملو، رضا؛ و فرجی‌راد، عبدالرضا، (1398). «بررسی پیامدهای سیاسی– اقتصادی تنش در تنگه استراتژیک هرمز». مطالعات راهبردی سیاست بین‌الملل، 7 (26): 45-72. https://cisp.iscs.ac.ir
-  فرجی، شهروز؛ حسن‌پور، یوسف؛ و یکتاپرست، مریم، (1403). «اثر شوک‌های عرضه نفت بر نوسانات بازارهای سهام جهانی». مطالعات اقتصاد بین‌الملل، 9 (34). 112-138. https://jier.ir
- کاظمی، حسین؛ و نوربخش، رضا، (1402). «پیش‌بینی نوسانات بازارهای مالی آسیایی تحت تأثیر نااطمینانی ژئوپلیتیکی». مجله داده‌کاوی و اقتصاد، 4 (12): 25-50.  https://jdm.ut.ac.ir
 
References
 - Alqahtani, R. & Bouri, E., (2021). “Oil supply disruptions and investor behavior: Evidence from geopolitical events in the Gulf”. Global Finance Journal, 48, 100588. https://doi.org/10.1016/j.gfj.2021.100588
- Bai, J. & Ng, S., (2016). “Confidence intervals for diffusion index forecasts and inference for factor-augmented regressions”. Econometrica, 84(6): 2303–2340. https://doi.org/10.3982/ECTA12497
- Baker, R. & Oliveira, M., (2022). “Geopolitical uncertainty and financial market reactions”. Journal of International Economics, 135, 103562. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2022.103562
- Baldwin, R., (2018). The great convergence: Information technology and the new globalization. Harvard University Press.
- Barro, R. & Blemmen, C., (2019). “Geopolitical risk and macroeconomic performance”. Journal of International Economics, 121, 103289. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2019.103289
- Bekaert, G., Hoerova, M. & Duca, M., (2014). “Risk, uncertainty, and monetary policy”. Journal of Monetary Economics, 68: 185–200. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2014.08.003
- Blaz, Y., Harvey, D. & Timmons, J., (2021). “Middle East tensions and oil price volatility”. Global Energy Policy, 18(2): 75–98.
- Caldera, A. & Iacoviello, M., (2016). “Measuring geopolitical risk”. American Economic Review, 106(5): 119–123. https://doi.org/10.1257/aer.p20161082
- Caldera, D. & Iancu, M., (2016). “The geopolitical uncertainty index”. Quarterly Journal of Economics, 131(3): 799–805.
- Chen, Y. & Si, N., (2017). “Regional crises and global equity markets: A spillover analysis”. Journal of Banking & Finance, 80: 100–114. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2017.04.008
- Corden, M., (2020). Energy chokepoints and economic stability. Oxford Energy Studies.
- EIA., (2019). World oil transit chokepoints. U.S. Energy Information Administration.
  - Energy Information Administration., (2022). Annual Energy Outlook. U.S. Department of Energy.
- Friedman, A., Nasser, K. & Smith, T., (2020). “Energy security and geopolitical risks”. World Energy Review, 44(1): 1–24.
- Gour, A., (2019). “Behavioral finance and geopolitical uncertainty”. Journal of Financial Economics, 134(3): 719–742. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2019.06.002
- Hamilton, J. D., (2009). “Causes and consequences of the oil shock of 2007–08”. Brookings Papers on Economic Activity, 40(1): 215–259.
- Henderson, P. & Papapetrou, E., (2024). “Simulating energy-route disruptions and their impact on global stock market volatility”. International Review of Financial Analysis, 91, 102980. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2023.102980
- Humphreys, M., (2018). The political economy of energy supply security. Cambridge University Press.
- Humphreys, M., (2021). “Energy transit routes and Middle East geopolitics”. International Energy Studies, 5: 112–134.
- Hunt, B. & Davis, J., (2019). “Oil shocks and global economic fluctuations”. IMF Working Papers.
- International Energy Agency., (2023). Oil Market Report. IEA Publications.
- Katsiampa, P., et al., (2021). “Geopolitical tensions and stock market volatility”. Finance Research Letters, 38, 101859. https://doi.org/10.1016/j.frl.2020.101859
- Khan, A., Lee, J. & Morton, B., (2020). “Geopolitical tensions and volatility transmission between oil and global equity markets”. Energy Economics, 92, 104938. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2020.104938
- Kilian, L. & Hamilton, J. D., (2013). “The oil–macro relationship: A review”. Journal of Economic Literature, 51(2): 450–484. https://doi.org/10.1257/jel.51.2.450
- Kilian, L. & Murphy, D., (2014). “Oil shocks and financial markets”. Journal of Applied Macroeconomics, 36: 1–26.
- Kim, S. & Zhang, L., (2022). “Geopolitical tensions and cross-market linkages”. International Review of Financial Analysis, 80, 102047. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2022.102047
- Klein, A., (2016). “The geopolitics of oil chokepoints”. Energy Policy Journal, 42(2): 99–123.
- Li, M. & Liam, T., (2021). “Strategic maritime chokepoints and global market resilience”. Maritime Economics & Logistics, 23(4): 601–623. https://doi.org/10.1057/s41278-021-00201-9
- Raza, N., Shahzad, S. & Nguyen, D., (2022). “Time-varying connectedness between oil and global equity markets under geopolitical shocks”. Journal of International Financial Markets, 76, 101487. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2021.101487
- Rogoff, K., et al., (2020). “Global markets under geopolitical stress”. Journal of International Money and Finance, 108, 102214. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2020.102214
- Saunders, P., (2019). “War, crises, and global stock markets”. Financial Review, 54(3): 455–478.
- Razavi, S. Abdollah, & Tarnian, Atefeh. (2026). The barriers of implementing configuration management system for Esfahan Oil Refinery Company’s projects. Journal of Engineering, Economics and Construction Project. https://doi.org/10.22034/jeecp.2024.735000
- Vernon, P., (2019). “Wars and global financial market reactions”. International Finance Journal, 27(4): 567–590.
- U.S. Energy Information Administration., (2025). “Amid regional conflict, the Strait of Hormuz remains critical oil chokepoint”. Today in Energy, June 16. https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=65504
فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران
دوره 15، شماره 57
خرداد 1405
صفحه 241-270

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار