دانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723Spatial Analysis of the Interrelationship between Environmental Efficiency and Income Inequality in Iranian Provinces: An Application of the Simultaneous Spatial Equation Model (SSEM)تحلیل فضایی ارتباط متقابل کارایی زیست‌محیطی و نابرابری درآمدی در استان‌های ایران: کاربردی از مدل معادلات هم‌زمان فضایی (SSEM)941675910.22084/aes.2026.32565.3902FAسمیهاعظمیگروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران (نویسندۀ مسئول)0000-0002-7576-5820فاطمهحسینیگروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران0009-0000-5372-3593Journal Article20260512Today, increasing greenhouse gas emissions and economic inequalities are key challenges facing policymakers. Understanding the dynamic relationship between these two challenges is important for achieving sustainable development goals. The aim of this study is to investigate the interrelationship between carbon efficiency and income inequality in Iranian provinces. For this purpose, the Simultaneous Spatial Equation Model (SSEM) is used. The SSEM allows the interrelationship between carbon efficiency and income inequality to be analyzed by considering the influence of provinces on one another and spatial spillover effects. First, the total factor carbon efficiency (TFCEE) of Iranian provinces is calculated for the period 2007–2018 using Data Envelopment Analysis (DEA). The results of the cointegration test indicate that there is a long-run relationship between the model variables in the carbon efficiency and income inequality equations. Additionally, the results of the Moran test confirm the spatial correlation in carbon efficiency and income inequality. The estimation of spatial simultaneous equations using the GS2SLS method shows that there is a reciprocal relationship between carbon efficiency and income inequality in middle- and low-income provinces. Reducing income inequality in low-income provinces (with an emphasis on the political economy perspective) and increasing income inequality in middle-income provinces (with an emphasis on consumption theory) lead to significant improvements in carbon efficiency. Improving carbon efficiency in middle- and low-income provinces leads to a significant reduction in income inequality. Policies aimed at improving carbon efficiency and increasing employment in middle- and low-income provinces, as well as industrialization across all income groups, can help reduce income inequality. To achieve sustainable development goals, such as improving income distribution and carbon efficiency, it is recommended that policymaking be adapted to the local conditions of the provinces, taking into account the interrelationships of these goals.امروزه، افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای و نابرابری‌های اقتصادی چالش‌های کلیدی پیشِ‌روی سیاست‌گذاران است. درک رابطۀ پویا بین این دو چالش برای دستیابی به اهداف توسعۀ پایدار مهم است. هدف این مطالعه، بررسی ارتباط متقابل کارایی کربن و نابرابری درآمدی در استان‌های ایران است. بدین‌منظور، از مدل معادلات هم‌زمان فضایی (SSEM) استفاده می‌شود. در مدل معادلات هم‌زمان فضایی این امکان فراهم می‌شود که ارتباط متقابل کارایی کربن و نابرابری درآمدی با درنظر گرفتن تأثیرپذیری استان‌ها از یکدیگر و اثرات سرریز فضایی تحلیل شود. در ابتدا کارایی کربن کل عوامل تولید (TFCEE) استان‌های ایران در فاصلۀ زمانی 1397-1386 مطابق با تحلیل پوششی داده (DEA) محاسبه می‌شود. نتایج آزمون هم‌انباشتگی حاکی از آن است که رابطۀ بلندمدت میان متغیرهای مدل در معادلات کارایی کربن و نابرابری درآمدی وجود دارد. همچنین، نتایج آزمون موران همبستگی فضایی در کارایی کربن و نابرابری درآمدی را تأیید می‌کند. برآورد معادلات هم‌زمان فضایی به روش GS2SLS نشان می‌دهد که ارتباط متقابل میان کارایی کربن و نابرابری درآمدی در استان‌های با درآمد متوسط و پایین وجود دارد. کاهش نابرابری درآمدی در استان‌های با درآمد پایین (تأکیدی بر دیدگاه اقتصاد سیاسی) و افزایش نابرابری درآمدی در استان‌های با درآمد متوسط (تأکیدی بر تئوری مصرف) منجر به بهبود معنی‌دار کارایی کربن می‌شود. بهبود کارایی کربن در استان‌های با درآمد متوسط و پایین منجر به کاهش معنی‌دار نابرابری درآمدی می‌شود. کاهش چگالی جمعیت در استان‌های با درآمد پایین و رشد اقتصادی، صنعتی‌شدن و کاهش چگالی جمعیت در استان‌های با درآمد متوسط منجر به افزایش معنی‌دار کارایی کربن می‌شود. رشد اقتصادی، صنعتی‌شدن و شهرنشینی تأثیر منفی و معنی‌دار بر کارایی کربن در استان‌های با درآمد بالا دارند. صنعتی‌شدن در همۀ گروه‌های درآمدی و اشتغال در استان‌های با درآمد متوسط و پایین منجر به کاهش معنی‌دار نابرابری درآمدی می‌شود. سیاست‌های بهبود کارایی کربن و افزایش اشتغال در استان‌های با درآمد متوسط و پایین و صنعتی شدن در همۀ گروه‌های درآمدی می‌تواند به کاهش نابرابری درآمدی کمک نماید. توصیه می‌شود برای حصول هم‌زمان اهداف توسعۀ پایدار، بهبود توزیع درآمدی و کارایی کربن سیاست‌گذاری با درنظر گرفتن ارتباطات متقابل اهداف با شرایط محلی استان‌ها سازگار شوند.https://aes.basu.ac.ir/article_6759_4cf0ed8641cfcbbf46784e620a0316fb.pdfدانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723Evaluating the Role of Pension Fund Imbalance in Inflation Persistence in Iranارزیابی نقش ناترازی صندوق‌های بازنشستگی در پایداری تورم در ایران4373676010.22084/aes.2026.32603.3906FAابوالفضلشاه آبادیگروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.0000-0002-9316-8296مهدیامینی رادگروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران (نویسندۀ مسئول).0000-0002-4531-2230سیماشایگان مهرگروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.0009-0000-6969-5224Journal Article20260521This study investigates the role of pension fund imbalances in the persistence of inflation in the Iranian economy using quarterly data covering the period from 1991 to 2025. First, the stationarity properties of the variables were examined using unit root tests. Subsequently, the Johansen cointegration test confirmed the existence of a long-run equilibrium relationship among the variables. To analyze both the short-run and long-run dynamics and identify causal relationships, the Granger causality test, the Vector Error Correction Model (VECM), and forecast error variance decomposition were employed. The empirical findings reveal the existence of a stable long-run equilibrium relationship among the variables, indicating that pension fund imbalances exert a positive and statistically significant effect on inflation persistence in Iran. The estimated VECM further confirms the presence of a long-run adjustment mechanism, suggesting that short-run deviations from the equilibrium path are gradually corrected over time. The results of the Granger causality analysis show that the exchange rate, liquidity, government transfers to pension funds, and oil revenues possess significant predictive power for inflation, whereas gross domestic product (GDP) plays a relatively limited role in explaining short-run inflation dynamics. Furthermore, the forecast error variance decomposition indicates that the exchange rate, money supply, and government transfers to pension funds are the primary sources of inflation fluctuations. In contrast, oil revenues and GDP contribute only indirectly and to a relatively limited extent to explaining inflation variability.این پژوهش به بررسی نقش ناترازی صندوق‌های بازنشستگی در پایداری تورم در اقتصاد ایران با استفاده از داده‌های فصلی دورۀ 1370 تا 1403ه.ش. می‌پردازد. در این مطالعه، ابتدا ویژگی‌های ایستایی متغیرها با استفاده از آزمون ریشۀ واحد بررسی شد و سپس وجود رابطۀ هم‌انباشتگی بلندمدت میان متغیرهای مدل با بهره‌گیری از آزمون یوهانسن تأیید گردید. در ادامه، به‌منظور تحلیل پویایی‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت و شناسایی روابط علّی، از آزمون علیت گرنجر، مدل تصحیح خطای برداری (VECM) و تجزیۀ واریانس خطای پیش‌بینی استفاده شده است. نتایج نشان‌داد میان متغیرهای مورد بررسی روابط تعادلی بلندمدت پایدار وجود دارد و ناترازی صندوق‌های بازنشستگی نقش معنادار و مثبتی در تداوم فشارهای تورمی در اقتصاد ایران ایفا می‌کند. برآورد مدل VECM نیز وجود سازوکار تعدیل به‌سمت تعادل بلندمدت را تأیید می‌کند که بیانگر آن است که انحرافات کوتاه‌مدت از مسیر تعادلی، در طول زمان به‌تدریج اصلاح می‌شوند. نتایج آزمون علّیت گرنجر نشان می‌دهد که نرخ ارز، نقدینگی، کمک‌های دولت به صندوق‌های بازنشستگی و درآمدهای نفتی دارای قدرت پیش‌بینی معنادار برای تورم هستند، درحالیکه تولید ناخالص داخلی نقش محدودتری در علّیت کوتاه‌مدت دارد. یافته‌های تجزیۀ واریانس خطای پیش‌بینی نشان می‌دهد که نرخ ارز، نقدینگی و کمک دولت به صندوق‌های بازنشستگی مهم‌ترین عوامل توضیح‌دهندۀ نوسانات تورم هستند. در مقابل، درآمدهای نفتی و تولید ناخالص داخلی نقش مکمل، غیرمستقیم و نسبتاً محدودتری در توضیح تغییرات تورم دارند.https://aes.basu.ac.ir/article_6760_c77bfda61a0204d445185053e6a9a8fe.pdfدانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723Investigating the Effects of Pension Fund Deficit Shocks on Inflation, Exchange Rate and Economic Growth in Iran Using the DSGE Modelبررسی اثرات شوک کسری صندوق‌های بازنشستگی بر تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی در ایران با استفاده از مدل DSGE75116676110.22084/aes.2026.32111.3872FAباقرادبی فیروزجاییگروه علوم اقتصادی، دانشکدۀ علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران.0000-0002-1181-1429Journal Article20251223The financial crisis of pension funds in recent years has not only affected the country’s social security system but has also disrupted the country’s economic order, with a major share of the government budget deficit related to retirees’ compensation. Subsequently, these effects spill over into macroeconomic variables. Therefore, the main purpose of this study is to investigate the effects of pension fund shocks on key macroeconomic variables, including inflation, the exchange rate, and economic growth, based on the DSGE model by incorporating the pension fund sector. The results from calibration and the Bayesian method, utilizing quarterly data of the Iranian economy during the period 1380–1400, confirm the structural problem of pension funds and their persistent imbalance. The results of the impulse response functions (IRFs) indicate that a shock to the pension fund, through pressure on the government budget, leads to an expansion of the monetary base and subsequently causes inflation, which becomes permanent in the long run. In addition, the impact of this shock causes an increase in the nominal exchange rate and subsequently a decrease in the real exchange rate, thereby weakening competitiveness. The pension fund shock increases production in the short run due to the demand effect; however, after one period, a reduction in private sector investment—stemming from the crowding-out effect and an insecure investment environment resulting from inflation and high exchange rates—causes production growth to decrease, and this negative trend continues for several periods. Overall, the research findings explicitly confirm that the pension fund crisis has become a structural macroeconomic constraint that directly threatens price stability, causes exchange rate volatility, and leads to unstable growth in Iran. Accordingly, alongside parametric reforms (such as adjustments to the retirement age and premiums), implementing immediate structural reforms in the pension system—including moving toward a fully funded system, enhancing financial transparency, and improving fund asset management—is proposed as an undeniable necessity for Iran’s economy to escape the vicious cycle of stagflation.بحران مالی صندوق‌های بازنشستگی کشور در سالیان اخیر نه‌تنها موجب اختلال در نظام تأمین اجتماعی کشور شده؛ بلکه نظم اقتصادی کشور را نیز برهم زده است، به‌طوری‌که بخش عمده‌ای از کسری بودجۀ دولت ناشی از تأمین مستمری بازنشستگان بوده که در ادامه آثار آن بر متغیرهای کلان اقتصادی نیز سرایت می‌کند. از این‌رو، هدف اصلی این مطالعه، بررسی اثرات شوک صندوق‌های بازنشستگی بر متغیرهای اصلی کلان اقتصادی شامل تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی بر اساس الگوی DSGE با وارد کردن بخش صندوق بازنشستگی است. نتایج مربوط به برآورد پارامترهای الگو با روش کالیبراسیون و روش بیزین براساس داده‌های فصلی اقتصاد ایران طی دورۀ 1400-1380، معضل ساختاری صندوق‌های بازنشستگی و ناترازی پایدار آن را تأیید کرد. در ادامه، نتایج مربوط به توابع عکس‌العمل آنی (IRFs) نشان‌داد که شوک کسری صندوق، ازطریق فشار بر بودجۀ دولت و استقراض از بانک مرکزی، منجر به افزایش پایۀ پولی و تورم می‌شود که دارای اثر بسیار ماندگار است. علاوه‌بر این، تأثیر این شوک موجب افزایش نرخ ارز اسمی می‌شود و چون اثر تورمی بر افزایش نرخ ارز اسمی غلبه می‌کند؛ درمجموع، موجب کاهش نرخ ارز حقیقی و تضعیف رقابت‌پذیری می‌شود. تأثیر شوک صندوق‌ها در کوتاه‌مدت به‌سبب اثر تقاضا و افزایش مصرف بازنشستگان، رشد تولید را افزایش می‌دهد، اما پس از یک دورۀ به‌دلیل کاهش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی ناشی از اثر جایگزینی و محیط ناامن سرمایه‌گذاری به علت تورم و نرخ ارز بالا، رشد تولید کاهش می‌یابد و برای چندین دوره روند منفی رشد تولید ادامه می‌یابد. درمجموع یافته‌های تحقیق این موضوع را به‌طور صریح تأیید می‌کنند که بحران صندوق‌های بازنشستگی به‌عنوان یک محدودیت کلان اقتصادی ساختاری تبدیل شده که به‌دنبال آن ثبات قیمتی، نوسانات ارزی و رشد ناپایدار ایران تحت‌تأثیر آن قرار می‌گیرد. بر این‌اساس، در کنار اصلاحات پارامتریک (نظیر اصلاحات سن بازنشستگی و حق بیمه)، اعمال اصلاحات ساختاری فوری در نظام بازنشستگی، شامل حرکت به‌سمت نظام ذخیره‌ای، ارتقای شفافیت مالی و مدیریت دارایی صندوق‌ها، به‌عنوان یک ضرورت انکارناپذیر برای خروج اقتصاد ایران از دور باطل رکود تورمی پیشنهاد می‌شود.https://aes.basu.ac.ir/article_6761_8ab70731b1553f17c11a3bbc87e0b605.pdfدانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723Analysis of Profitability Gap in Iran’s Banking System: Study of Large and Small Banks Duality Using Quantile Regression Approachشکاف سودآوری در نظام بانکی ایران: تحلیل دوگانگی بانک‌های بزرگ و کوچک با رهیافت رگرسیون کوانتایل117146647210.22084/aes.2025.31910.3856FAوحیدشعبانیگروه اقتصاد، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0009-0001-0152-5760کامبیزهژبرکیانیگروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).0000-0002-0191-2138سیدشمس الدینحسینیگروه اقتصاد بازرگانی، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.0000-0001-8337-5796مرجاندامن کشیدهگروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران.0000-0002-2671-9588Journal Article20251113Iran’s banking system, characterized by structural duality between large state-owned banks and smaller private institutions, experiences persistent profitability gaps that threaten financial stability and efficient resource allocation. Traditional regression methods are unable to identify the heterogeneous effects of determinants across different profitability levels. This study aims to analyze the profitability gap using quantile regression to examine the differential impacts of bank-specific and macroeconomic variables throughout the profitability distribution. This research is crucial for developing targeted policies that address the specific challenges faced by banks at different performance levels. Main Question: How do determinants of bank profitability vary across different quantiles of the profitability distribution? Main Hypothesis: The effects of bank-specific and macroeconomic variables on profitability are heterogeneous and asymmetric across different quantiles. This research employs a quantile regression approach on data from 20 Iranian banks from 2011 to 2023, examining the differential impacts of variables including bank size, loan portfolio, deposits, non-performing loans, and macroeconomic indicators. Results show significant heterogeneity: non-performing loans strongly affect low-profit banks, while liquidity growth significantly impacts high-profit banks. Symmetry and slope equality tests confirm distributional asymmetry. The findings emphasize the necessity of developing tiered regulatory frameworks appropriate to banks’ positions in the profitability distribution.نظام بانکی به‌عنوان موتور محرک رشد اقتصادی، نقش حیاتی در تخصیص منابع ایفا می‌کند؛ با این‌حال، شکاف سودآوری بین بانک‌های بزرگ و کوچک می‌تواند کارایی این نظام را تحت‌تأثیر قرار دهد. این پژوهش با هدف تحلیل شکاف سودآوری و بررسی دوگانگی ساختاری بین بانک‌های بزرگ و کوچک با استفاده از رهیافت رگرسیون کوانتایل انجام شده است. داده‌های مورد استفاده شامل ۲۰۲ مشاهده از ۲۰ بانک ایرانی طی دورۀ ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ه.ش. است. یافته‌ها نشان می‌دهد اثر متغیرهای مؤثر بر سودآوری در کوانتایل‌های مختلف، ناهمگن و نامتقارن است. به‌طور مشخص، مطالبات غیرجاری و نسبت سپرده در کوانتایل‌های پایین (بانک‌های کم‌سود) اثر قوی‌تری دارند، درحالیکه متغیرهای کلان اقتصادی مانند رشد نقدینگی در کوانتایل‌های بالاتر (بانک‌های پر‌سود) تأثیر معنادارتری نشان می‌دهند. نتایج آزمون‌های تقارن و برابری شیب نیز ناهمگنی ضرایب در طول توزیع را تأیید می‌کنند. این مطالعه نشان می‌دهد که مکانیزم تأثیرگذاری عوامل درون‌بانکی و برون‌بانکی بر سودآوری، تابعی از موقعیت بانک در توزیع سودآوری است. این پژوهش بر ضرورت اتخاذ سیاست‌های تفکیکی مبتنی‌بر سطح سودآوری بانک‌ها تأکید دارد.https://aes.basu.ac.ir/article_6472_832353270aacb6e3322f493a66aaf5b9.pdfدانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723The Effect of Real Exchange Rate on Economic Complexity With Emphasis on Structural Changes in Iranاثر نرخ ارز واقعی بر پیچیدگی اقتصادی با تأکید بر تغییرات ساختاری در اقتصاد ایران147181676210.22084/aes.2026.32333.3887FAمریمسیاف دزفولیگروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.0009-0005-6750-7097ابراهیمانواریگروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (نویسندۀ مسئول).0000-0002-6050-8645احمدصلاح منشگروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.0000-0001-7507-7756بهروزصادقیگروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.0000-0002-9992-2114Journal Article20260213Since a more diversified and exclusive production structure is associated with a high level of industrialization, variables that affect the share of industry in GDP also affect the economic complexity and production capacities of countries. One of these variables is the exchange rate. Changes in the exchange rate, by increasing the cost of imported inputs, reduce the diversity of exports in the short term and have a negative effect on economic complexity. In this study, the effect of the real exchange rate on economic complexity with an emphasis on structural changes in the Iranian economy is examined using the Bayesian averaging method during the period 1974-1979. Accordingly, first, the structural change index in the Iranian economy is extracted using the principal components method and eleven economic, social, and political variables. Then, using this variable and other variables such as GDP per capita, government final consumption expenditure, degree of trade openness, natural resource rent, financial depth, population density, and education, the analysis is carried out. According to the model results, the economic complexity index is affected by three key variables: the intensity of structural change, the real exchange rate, and GDP per capita. The effect of structural change on economic complexity is negative and very weak. This factor can be related to the lack of attention to highly complex and high-tech export sectors in the industrialization process, which indicates dependence on limited and low-diversity goods. In other words, weak structural change or specific structural changes can prevent the promotion of economic complexity. In contrast, the real exchange rate has a positive effect, albeit with high uncertainty, on economic complexity, which is consistent with another research. This factor can indicate the moderating role of competitiveness in promoting the export structure.از آنجایی‌که ساختار تولیدی متنوع با سطح بالای صنعتی شدن مرتبط است، متغیرهایی که بر سهم صنعت در تولید ناخالص داخلی تأثیر می‌گذارند بر پیچیدگی اقتصادی و ظرفیت‌های تولیدی کشورها نیز تأثیر می‌گذارند. یکی از این متغیرها نرخ ارز می‌باشد. در این تحقیق، اثر نرخ ارز واقعی بر پیچیدگی اقتصادی با تأکید بر تغییرات ساختاری در اقتصاد ایران با استفاده از روش میانگین‌گیری بیزینی طی دورۀ 1353-1402ه.ش. بررسی شده است. بر این‌اساس، ابتدا شاخص تغییرات ساختاری در اقتصاد ایران با روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی و 11 متغیر اقتصادی، اجتماعی و سیاسی استخراج شده است؛ سپس با استفاده از این متغیر و سایر متغیرهای تولید ناخالص داخلی سرانه، هزینۀ مصرف نهایی دولت، درجۀ باز بودن تجاری، رانت منابع طبیعی، عمق مالی، تراکم جمعیت و آموزش، تجزیه و تحلیل انجام شده است. مطابق نتایج مدل، شاخص پیچیدگی اقتصادی تحت‌تأثیر سه متغیر کلیدی شدت تغییر ساختاری، نرخ واقعی ارز و تولید ناخالص داخلی سرانه قرار داشته است. اثر تغییر ساختاری بر پیچیدگی اقتصادی منفی و بسیار ضعیف بوده است. این عامل را می‌توان به عدم توجه به بخش‌های صادراتی دارای پیچیدگی بالا و با فناوری بالا در فرآیند صنعتی‌شدن مرتبط کرد که نشان‌دهندۀ وابستگی به کالاهای محدود و کم‌تنوع می‌باشد. به‌عبارتی، تغییر ساختاری ضعیف یا تغییرات ساختاری خاص می‌تواند مانع ارتقای پیچیدگی اقتصادی شود. در مقابل، نرخ واقعی ارز اثر مثبتی بر پیچیدگی اقتصادی دارد، که با سایر تحقیقات همراه است. این عامل می‌تواند بیانگر نقش رقابت‌پذیری در ارتقای ساختار صادراتی باشد. تولید ناخالص داخلی سرانه با اثر مثبت و نسبتاً قوی، نشان‌دهندۀ پیوند مستقیم بین سطح توسعۀ اقتصادی و پیچیدگی اقتصادی است. اثر تعاملی بهترین عملکرد را در بین مدل‌ها داشته است. به‌طوری‌که متغیر تغییر ساختاری اثر منفی و پایداری در مدل داشته است. همچنین اثر تعاملی نرخ ارز در تغییر ساختار، بر پیچیدگی اقتصادی مثبت بوده است. درحالیکه نرخ ارز به تنهایی نقش محدودی داشته است. متغیر توسعۀ مالی اثر مثبت نسبتاً قوی بر پیچیدگی اقتصادی داشته و نشانگر اثر کامل‌کنندۀ توسعه مالی در ارتقا پیچیدگی اقتصادی بوده است. متغیر رانت منابع طبیعی اثر منفی ضعیف و جزیی و درنهایت متغیر هزینه‌های مصرفی دولت اثر منفی بسیار ضعیف داشته است؛ به‌عبارتی، دولت نقش زیادی بر پیچیدگی اقتصادی نداشته است.https://aes.basu.ac.ir/article_6762_01ded4259d101feb739b06c399e9cd9c.pdfدانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723Analysis of the Impact of Fiscal Illusion on Economic Well-Being in Iran with a Focus on the Role of Government Sizeتحلیل تأثیر توهم مالی بر رفاه اقتصادی در ایران با تمرکز بر نقش اندازۀ دولت183212676310.22084/aes.2026.32027.3866FAشهریارزروکیگروه اقتصاد انرژی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران (نویسندۀ مسئول).0000-0002-7078-4547احمدرضااحمدیگروه اقتصاد نظری، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.0009-0005-0288-0560مهدیهمحمد حسین زادهگروه اقتصاد انرژی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.0009-0005-3157-1679Journal Article20251204The impact of fiscal illusion on economic well-being is significant because it causes perceptual errors in evaluating real income and expenditures, influencing financial decision-making and economic policies that ultimately lead to fluctuations and changes in economic well-being. Therefore, given this importance, the primary objective of the present study is to examine the effect of fiscal illusion on economic well-being in the context of government size during the period from 1978 to 2023. To this end, economic well-being and fiscal illusion were first measured using a composite index based on four dimensions and the multiple indicators-multiple causes (MIMIC) method. Then, considering the potential asymmetric effect of fiscal illusion on economic well-being, coefficient estimation was performed using the nonlinear autoregressive distributed lag (NARDL) approach. The results indicate that an increase in government size reduces the positive impact of positive shocks and the negative impact of negative shocks of fiscal illusion on economic well-being, meaning that government size plays a moderating role in this relationship. Additionally, the positive effect of fiscal illusion during positive shocks on economic well-being is significantly stronger than its negative effects during negative shocks. Among control variables, per capita income and economic growth had positive effects on economic well-being, while inflation had a negative effect. Another finding reveals that economic well-being significantly declined during the years 2017 to 2023.بررسی اثر توهم مالی بر رفاه اقتصادی اهمیت به‌سزایی دارد؛ زیرا این پدیده موجب بروز خطاهای ادراکی در ارزیابی واقعی درآمد و مخارج شده و تصمیم‌گیری‌های مالی و سیاست‌های اقتصادی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد که درنهایت به نوسانات و تغییرات رفاه اقتصادی منجر می‌شود؛ بنابراین، با توجه به چنین اهمیتی، هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی تأثیر توهم مالی بر رفاه اقتصادی در پرتو اندازۀ دولت طی بازۀ زمانی ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲ه.ش. است. بدین‌منظور ابتدا رفاه اقتصادی و توهم مالی به‌ترتیب با استفاده از شاخص ترکیبی مبتنی‌بر چهار بُعد و روش شاخص چندگانه-علل چندگانه محاسبه و سپس با توجه به امکان وجود اثر احتمالیِ نامتقارن توهم مالی بر رفاه، برآورد ضرایب با استفاده از رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که افزایش اندازۀ دولت موجب کاهش اثر مثبت شوک‌های مثبت توهم مالی و کاهش اثر منفی شوک‌های منفی آن بر رفاه اقتصادی می‌شود؛ به‌عبارتی، اندازۀ دولت نقش تعدیل‌کننده دارد. همچنین اثر مطلوب توهم مالی به هنگام شوک‌های مثبت بر رفاه به‌مراتب قوی‌تر از اثرات نامطلوب آن به‌هنگام شوک‌های منفی است. درمیان متغیرهای کنترلی، درآمد سرانه و رشد اقتصادی به‌طور مثبت و تورم به‌طور منفی بر رفاه اقتصادی تأثیرگذار بوده‌اند. همچنین، یافتۀ دیگر آن‌که طی سالیان ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۲، سطح رفاه اقتصادی به‌نحو معناداری کاهش یافته است.https://aes.basu.ac.ir/article_6763_6f683b372cc7eacb980ec61b736cac74.pdfدانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723Factors Affecting Red Meat Price Changes in Iranعوامل مؤثر بر تغییرات قیمت گوشت قرمز در ایران213238651210.22084/aes.2026.31999.3863FAمظاهرجنت صادقیگروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.حامدنجفی علمدارلوگروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).Journal Article20251201Livestock products are of particular importance due to their role in protein provision and value addition within the agricultural sector. Given the substantial share of red meat in household food expenditure, investigating the determinants of its price fluctuations can enhance decision-making within the product’s supply chain. This study examines the factors influencing red meat price fluctuations in Iran from 2017 to 2024, employing monthly data within a Structural Vector Autoregression (SVAR) framework. The red meat price serves as the dependent variable, with independent variables including barley price, red meat supply, imported meat volume, urban and rural household income, chicken meat price (as a substitute), and the exchange rate. The results from impulse response functions indicate that red meat prices respond positively to shocks in price expectations and barley prices. While increased imports reduce prices in the short run, this effect reverses in the long run. Forecast error variance decomposition reveals that price expectations, the exchange rate, and imported meat account for 87.33%, 6.95%, and 2.02% of the red meat price variance, respectively. Since domestic prices are significantly influenced by expectations and input costs, policies targeting these variables are likely to be more effective than import-centric strategies. Given the importance of long-term stability, the application of supportive, monetary, and trade policies is recommended to mitigate short-run supply and import shocks while safeguarding domestic production capacity against long-term decline. Consequently, to improve public access to red meat, policy should prioritize enhancing domestic production, financed through savings from reduced import expenditures.محصولات دامی به‌دلیل نقش آن‌ها در تأمین پروتئین و ارزش‌افزودۀ بخش کشاورزی، جایگاه ویژه‌ای دارند. باتوجه به سهم قابل‌توجه 86/13% گوشت قرمز در هزینه‌های خوراکی خانوار، بررسی عوامل مؤثر بر تغییرات قیمتی آن می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌ها در زنجیرۀ تأمین این محصول مساعدت کند؛ از این‌رو، این پژوهش عوامل مؤثر بر تغییرات قیمت گوشت قرمز در ایران طی سال‌های 1396 تا 1403 را به‌صورت ماهانه و با روش خودرگرسیون برداری ساختاری بررسی کرده است. بنابر تحقیقات اخیر، در این پژوهش عامل قیمت گوشت‌قرمز به‌عنوان متغیر وابسته و عامل‌های قیمت جو، عرضۀ گوشت قرمز، گوشت وارداتی، درآمد خانوارهای شهری و روستایی، قیمت گوشت مرغ (جایگزین) و نرخ ارز به‌عنوان متغیرهای مستقل به‌کار گرفته شد. نتایج توابع واکنش آنی نشان می‌دهد که قیمت گوشت قرمز با تکانه‌های قیمت انتظاری و قیمت جو رابطه‌ای مثبت دارد. همچنین، افزایش واردات در کوتاه‌مدت موجب کاهش قیمت گوشت قرمز می‌شود، اما اثر این سیاست در بلندمدت «برگشت» می‌خورد. نتایج آنالیز تجزیۀ واریانس نشان می‌دهد که انتظارات قیمتی، نرخ ارز و گوشت وارداتی به‌ترتیب با 33/87، 95/6 و 02/ 2%، بیشترین اثر را در واریانس خطای پیش‌بینی قیمت گوشت قرمز دارند. از آنجایی‌که قیمت این محصول در داخل متأثر از قیمت‌های انتظاری و قیمت نهاده است؛ از این‌رو، برنامه‌ریزی به‌منظور کنترل این دو متغیر اثرپذیری بالاتری نسبت به سیاست واردات گوشت قرمز خواهد داشت. همچنین به‌منظور افزایش دسترسی افراد جامعه به گوشت قرمز، سیاست‌ها بر افزایش تولید داخلی متمرکز شده و تأمین مالی آن نیز از طریق صرفه‌جویی منابع ارزی برای واردات انجام گیرد.https://aes.basu.ac.ir/article_6512_abd1c782880cc59759f4112fda0b8f98.pdfدانشگاه بوعلی سینافصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران2322-2530155820260723Developing Consistent Scenarios for the Future of Iran’s Industry: A Qualitative Analysis of Driving Forces and Uncertaintiesتدوین سناریوهای سازگار آیندۀ صنعت ایران: تحلیل کیفی پیشران‌ها و عدم‌قطعیت‌ها239268660010.22084/aes.2026.32155.3878FAطاهرجداری راستگوگروه علوم اقتصادی، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.0009-0008-6751-4555یوسفمحمدزادهگروه علوم اقتصادی، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران (نویسندۀ مسئول).0000-0002-4364-5832صمدحمتی فریدگروه علوم اقتصادی، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.0000-0002-9230-6191هوشمندباقری قرهبلاغگروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.0009-0001-6555-5037Journal Article20251230In recent decades, Iran’s industry has faced an unstable and highly uncertain trajectory under the influence of structural, institutional, and environmental factors. Persistent dependence on energy-based sectors, policy instability, weak institutional coordination, limitations in technological development, and pressures arising from international sanctions have made this sector vulnerable to external shocks and rendered its future outlook ambiguous. Under such conditions, scenario planning can serve as an effective tool for identifying possible future pathways, analyzing driving forces and uncertainties, and providing a framework for strategic decision-making. The purpose of this study is to develop consistent scenarios for the future structure of Iran’s industry by combining qualitative data with the Fuzzy Delphi method. To this end, semi-structured interviews were conducted with industry experts, and the data were analyzed through coding and an examination of relationships among codes, followed by two rounds of Fuzzy Delphi in which key factors were evaluated and prioritized in terms of importance and influence. The findings indicate that four factors—institutional capacity, the intensity or relaxation of international restrictions, the trajectory of technological transformation, and the stability of macroeconomic policies—play the most significant role in shaping the future of Iran’s industry. Moreover, the implementation gap was identified as a fundamental uncertainty that can either facilitate or hinder the realization of different scenarios. Based on the combination of driving forces and uncertainties, a set of consistent scenarios was developed, offering a clear picture of alternative futures. The results show that future-oriented approaches not only enable the depiction of possible futures but also reveal the gap between policy objectives and implementation outcomes, highlighting their particular importance for policymakers and industrial managers. By presenting a national framework for scenario planning, this study provides a foundation for forward-looking industrial policy and the management of technological transformation in Iran.صنعت ایران در دهه‌های اخیر تحت‌تأثیر عوامل ساختاری، نهادی و محیطی با روندی ناپایدار و پرعدم‌قطعیت روبه‌رو بوده است. وابستگی به بخش‌های انرژی‌محور، ناپایداری سیاستی، ضعف هماهنگی نهادی، محدودیت‌های فناورانه و فشار تحریم‌های بین‌المللی این بخش را آسیب‌پذیر کرده و چشم‌انداز آن‌را مبهم ساخته است. در چنین شرایطی، سناریونویسی ابزاری کارآمد برای شناسایی مسیرهای محتمل، تحلیل پیشران‌ها و عدم‌قطعیت‌ها و ارائه چارچوبی برای تصمیم‌گیری راهبردی محسوب می‌شود. هدف پژوهش حاضر تدوین سناریوهای سازگار برای آیندۀ صنعت ایران با ترکیب داده‌های کیفی و روش دلفی فازی است؛ بدین‌منظور، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ خبرۀ صنعتی انجام و داده‌ها با رویکرد کدگذاری و تحلیل روابط میان کدها بررسی شد؛ سپس در دو دور دلفی فازی، عوامل کلیدی از نظر اهمیت و تأثیرگذاری اولویت‌بندی گردیدند. نتایج نشان‌داد چهار عامل ظرفیت نهادی، شدت یا کاهش محدودیت‌های بین‌المللی، مسیر تحول فناورانه و پایداری سیاست‌های کلان اقتصادی بیشترین نقش را در تعیین آیندۀ صنعت ایران دارند. همچنین شکاف اجرایی به‌عنوان یک عدم‌قطعیت بنیادین شناسایی شد که می‌تواند تحقق یا ناکامی سناریوها را رقم‌بزند. برپایۀ ترکیب پیشران‌ها و عدم‌قطعیت‌ها، چهار سناریوی جهش فناورانه، بازآرایی نهادی، توسعۀ محافظه‌کارانه و فروپاشی صنعتی تدوین گردید. دو عدم‌قطعیت اصلی تعیین‌کنندۀ این سناریوها عبارتنداز: ثبات/بی‌ثباتی محیط بین‌المللی و اقتصاد کلان، و میزان پذیرش فناوری‌های نوین. نتایج ملموس این پژوهش برای سیاست‌گذاران، شامل اولویت‌بندی پیشران‌هایی مانند رشد و توسعه صنایع و ثبات اقتصادی-بین‌المللی و نیز ارائه چارچوبی برای طراحی سیاست‌های صنعتی انعطاف‌پذیر و مقاوم در برابر عدم‌قطعیت‌های نهادی، فناورانه و محیطی است.https://aes.basu.ac.ir/article_6600_136c2f0599b3a0175c544b72e4861b9f.pdf