دانشگاه بوعلی سینا فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران 2322-2530 15 58 2026 07 23 Investigating the Effects of Pension Fund Deficit Shocks on Inflation, Exchange Rate and Economic Growth in Iran Using the DSGE Model بررسی اثرات شوک کسری صندوق‌های بازنشستگی بر تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی در ایران با استفاده از مدل DSGE 75 116 6761 10.22084/aes.2026.32111.3872 FA باقر ادبی فیروزجایی گروه علوم اقتصادی، دانشکدۀ علوم انسانی و علوم ورزشی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران. 0000-0002-1181-1429 Journal Article 2025 12 23 The financial crisis of pension funds in recent years has not only affected the country’s social security system but has also disrupted the country’s economic order, with a major share of the government budget deficit related to retirees’ compensation. Subsequently, these effects spill over into macroeconomic variables. Therefore, the main purpose of this study is to investigate the effects of pension fund shocks on key macroeconomic variables, including inflation, the exchange rate, and economic growth, based on the DSGE model by incorporating the pension fund sector. The results from calibration and the Bayesian method, utilizing quarterly data of the Iranian economy during the period 1380–1400, confirm the structural problem of pension funds and their persistent imbalance. The results of the impulse response functions (IRFs) indicate that a shock to the pension fund, through pressure on the government budget, leads to an expansion of the monetary base and subsequently causes inflation, which becomes permanent in the long run. In addition, the impact of this shock causes an increase in the nominal exchange rate and subsequently a decrease in the real exchange rate, thereby weakening competitiveness. The pension fund shock increases production in the short run due to the demand effect; however, after one period, a reduction in private sector investment—stemming from the crowding-out effect and an insecure investment environment resulting from inflation and high exchange rates—causes production growth to decrease, and this negative trend continues for several periods. Overall, the research findings explicitly confirm that the pension fund crisis has become a structural macroeconomic constraint that directly threatens price stability, causes exchange rate volatility, and leads to unstable growth in Iran. Accordingly, alongside parametric reforms (such as adjustments to the retirement age and premiums), implementing immediate structural reforms in the pension system—including moving toward a fully funded system, enhancing financial transparency, and improving fund asset management—is proposed as an undeniable necessity for Iran’s economy to escape the vicious cycle of stagflation. بحران مالی صندوق‌های بازنشستگی کشور در سالیان اخیر نه‌تنها موجب اختلال در نظام تأمین اجتماعی کشور شده؛ بلکه نظم اقتصادی کشور را نیز برهم زده است، به‌طوری‌که بخش عمده‌ای از کسری بودجۀ دولت ناشی از تأمین مستمری بازنشستگان بوده که در ادامه آثار آن بر متغیرهای کلان اقتصادی نیز سرایت می‌کند. از این‌رو، هدف اصلی این مطالعه، بررسی اثرات شوک صندوق‌های بازنشستگی بر متغیرهای اصلی کلان اقتصادی شامل تورم، نرخ ارز و رشد اقتصادی بر اساس الگوی DSGE با وارد کردن بخش صندوق بازنشستگی است. نتایج مربوط به برآورد پارامترهای الگو با روش کالیبراسیون و روش بیزین براساس داده‌های فصلی اقتصاد ایران طی دورۀ 1400-1380، معضل ساختاری صندوق‌های بازنشستگی و ناترازی پایدار آن را تأیید کرد. در ادامه، نتایج مربوط به توابع عکس‌العمل آنی (IRFs) نشان‌داد که شوک کسری صندوق، ازطریق فشار بر بودجۀ دولت و استقراض از بانک مرکزی، منجر به افزایش پایۀ پولی و تورم می‌شود که دارای اثر بسیار ماندگار است. علاوه‌بر این، تأثیر این شوک موجب افزایش نرخ ارز اسمی می‌شود و چون اثر تورمی بر افزایش نرخ ارز اسمی غلبه می‌کند؛ درمجموع، موجب کاهش نرخ ارز حقیقی و تضعیف رقابت‌پذیری می‌شود. تأثیر شوک صندوق‌ها در کوتاه‌مدت به‌سبب اثر تقاضا و افزایش مصرف بازنشستگان، رشد تولید را افزایش می‌دهد، اما پس از یک دورۀ به‌دلیل کاهش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی ناشی از اثر جایگزینی و محیط ناامن سرمایه‌گذاری به علت تورم و نرخ ارز بالا، رشد تولید کاهش می‌یابد و برای چندین دوره روند منفی رشد تولید ادامه می‌یابد. درمجموع یافته‌های تحقیق این موضوع را به‌طور صریح تأیید می‌کنند که بحران صندوق‌های بازنشستگی به‌عنوان یک محدودیت کلان‌ اقتصادی ساختاری تبدیل شده که به‌دنبال آن ثبات قیمتی، نوسانات ارزی و رشد ناپایدار ایران تحت‌تأثیر آن قرار می‌گیرد. بر این‌اساس، در کنار اصلاحات پارامتریک (نظیر اصلاحات سن بازنشستگی و حق بیمه)، اعمال اصلاحات ساختاری فوری در نظام بازنشستگی، شامل حرکت به‌سمت نظام ذخیره‌ای، ارتقای شفافیت مالی و مدیریت دارایی‌ صندوق‌ها، به‌عنوان یک ضرورت انکارناپذیر برای خروج اقتصاد ایران از دور باطل رکود تورمی پیشنهاد می‌شود. https://aes.basu.ac.ir/article_6761_8ab70731b1553f17c11a3bbc87e0b605.pdf