دانشگاه بوعلی سینا فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران 2322-2530 15 58 2026 07 23 Spatial Analysis of the Interrelationship between Environmental Efficiency and Income Inequality in Iranian Provinces: An Application of the Simultaneous Spatial Equation Model (SSEM) تحلیل فضایی ارتباط متقابل کارایی زیست‌محیطی و نابرابری درآمدی در استان‌های ایران: کاربردی از مدل معادلات هم‌زمان فضایی (SSEM) 9 41 6759 10.22084/aes.2026.32565.3902 FA سمیه اعظمی گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران (نویسندۀ مسئول) 0000-0002-7576-5820 فاطمه حسینی گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و تربیتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 0009-0000-5372-3593 Journal Article 2026 05 12 Today, increasing greenhouse gas emissions and economic inequalities are key challenges facing policymakers. Understanding the dynamic relationship between these two challenges is important for achieving sustainable development goals. The aim of this study is to investigate the interrelationship between carbon efficiency and income inequality in Iranian provinces. For this purpose, the Simultaneous Spatial Equation Model (SSEM) is used. The SSEM allows the interrelationship between carbon efficiency and income inequality to be analyzed by considering the influence of provinces on one another and spatial spillover effects. First, the total factor carbon efficiency (TFCEE) of Iranian provinces is calculated for the period 2007–2018 using Data Envelopment Analysis (DEA). The results of the cointegration test indicate that there is a long-run relationship between the model variables in the carbon efficiency and income inequality equations. Additionally, the results of the Moran test confirm the spatial correlation in carbon efficiency and income inequality. The estimation of spatial simultaneous equations using the GS2SLS method shows that there is a reciprocal relationship between carbon efficiency and income inequality in middle- and low-income provinces. Reducing income inequality in low-income provinces (with an emphasis on the political economy perspective) and increasing income inequality in middle-income provinces (with an emphasis on consumption theory) lead to significant improvements in carbon efficiency. Improving carbon efficiency in middle- and low-income provinces leads to a significant reduction in income inequality. Policies aimed at improving carbon efficiency and increasing employment in middle- and low-income provinces, as well as industrialization across all income groups, can help reduce income inequality. To achieve sustainable development goals, such as improving income distribution and carbon efficiency, it is recommended that policymaking be adapted to the local conditions of the provinces, taking into account the interrelationships of these goals. امروزه، افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای و نابرابری‌های اقتصادی چالش‌های کلیدی پیشِ‌روی سیاست‌گذاران است. درک رابطۀ پویا بین این دو چالش برای دستیابی به اهداف توسعۀ پایدار مهم است. هدف این مطالعه، بررسی ارتباط متقابل کارایی کربن و نابرابری درآمدی در استان‌های ایران است. بدین‌منظور، از مدل معادلات هم‌زمان فضایی (SSEM) استفاده می‌شود. در مدل معادلات هم‌زمان فضایی این امکان فراهم می‌شود که ارتباط متقابل کارایی کربن و نابرابری درآمدی با درنظر گرفتن تأثیرپذیری استان‌ها از یکدیگر و اثرات سرریز فضایی تحلیل شود. در ابتدا کارایی کربن کل عوامل تولید (TFCEE) استان‌های ایران در فاصلۀ زمانی 1397-1386 مطابق با تحلیل پوششی داده (DEA) محاسبه می‌شود. نتایج آزمون هم‌انباشتگی حاکی از آن است که رابطۀ بلندمدت میان متغیرهای مدل در معادلات کارایی کربن و نابرابری درآمدی وجود دارد. همچنین، نتایج آزمون موران همبستگی فضایی در کارایی کربن و نابرابری درآمدی را تأیید می‌کند. برآورد معادلات هم‌زمان فضایی به روش GS2SLS نشان می‌دهد که ارتباط متقابل میان کارایی کربن و نابرابری درآمدی در استان‌های با درآمد متوسط و پایین وجود دارد. کاهش نابرابری درآمدی در استان‌های با درآمد پایین (تأکیدی بر دیدگاه اقتصاد سیاسی) و افزایش نابرابری درآمدی در استان‌های با درآمد متوسط (تأکیدی بر تئوری مصرف) منجر به بهبود معنی‌دار کارایی کربن می‌شود. بهبود کارایی کربن در استان‌های با درآمد متوسط و پایین منجر به کاهش معنی‌دار نابرابری درآمدی می‌شود. کاهش چگالی جمعیت در استان‌های با درآمد پایین و رشد اقتصادی، صنعتی‌شدن و کاهش چگالی جمعیت در استان‌های با درآمد متوسط منجر به افزایش معنی‌دار کارایی کربن می‌شود. رشد اقتصادی، صنعتی‌شدن و شهرنشینی تأثیر منفی و معنی‌دار بر کارایی کربن در استان‌های با درآمد بالا دارند. صنعتی‌شدن در همۀ گروه‌های درآمدی و اشتغال در استان‌های با درآمد متوسط و پایین منجر به کاهش معنی‌دار نابرابری درآمدی می‌شود. سیاست‌های بهبود کارایی کربن و افزایش اشتغال در استان‌های با درآمد متوسط و پایین و صنعتی شدن در همۀ گروه‌های درآمدی می‌تواند به کاهش نابرابری درآمدی کمک نماید. توصیه می‌شود برای حصول هم‌زمان اهداف توسعۀ پایدار، بهبود توزیع درآمدی و کارایی کربن سیاست‌گذاری با درنظر گرفتن ارتباطات متقابل اهداف با شرایط محلی استان‌ها سازگار شوند. https://aes.basu.ac.ir/article_6759_4cf0ed8641cfcbbf46784e620a0316fb.pdf