دانشگاه بوعلی سینا فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران 2322-2530 15 57 2026 05 22 The Impact of Income Tax and Capital Tax Shocks on Household Welfare in Iran: A Dynamic Stochastic General Equilibrium Approach تأثیر شوک‌های مالیات بر درآمد و مالیات بر سرمایه بر رفاه خانوارها در ایران: رویکرد تعادل عمومی تصادفی پویا 43 76 6627 10.22084/aes.2025.30487.3763 FA مصطفی لطفی پارسا دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. 0009-0007-3607-6639 سیداحسان حسینی دوست استادیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران (نویسندۀ مسئول). 0000-0001-7199-8734 محمدحسن فطرس استاد گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. رضا معبودی دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه آیت الله بروجردی، بروجرد، ایران. 0000-0003-4273-5200 Journal Article 2025 02 02 Tax is one of the important economic variables that affects the economic well-being of households through its impact on consumption, investment, income distribution, and the quality and quantity of public services. Historically, due to the existence of oil revenues, the government has relied less on tax revenues. However, especially in recent years, for various reasons, including sanctions, the majority of government spending is financed by taxes. Therefore, it is necessary to analyze the effect of paying taxes on household welfare. Given the importance of the issue, the present study uses a dynamic stochastic general equilibrium approach to examine the impact of government tax revenue shocks (including direct taxes) on the economic well-being of Iranian households in the period 1971-2023. The findings show that shocks in the formal income tax and profit tax lead to a decrease in the economic well-being of households. However, the effect of income tax on the reduction of household economic well-being is greater than that of profit tax. Imposing a profit tax reduces profitability and reduces the ability of companies to make productive investments. Reducing productive investment through reduced employment and economic growth reduces the economic well-being of households. However, taxing income leads to increased production costs. With the increase in production costs, on the one hand, the production of goods and services and employment decrease, which results in a decrease in household welfare. On the other hand, increasing production costs causes firms to transfer part of the tax burden to consumers by increasing the price of goods and services in order to compensate for lost profits, which is accompanied by a further decrease in the quality of life and household welfare. Therefore, since the results of the study show that income tax will reduce household welfare more severely than profit tax, it is recommended that the income tax rate be reduced and profit tax be increased, and the government, while increasing the efficiency of tax collection, should allocate a greater share of resources from tax collection to productive activities, improve the country’s educational and health infrastructure, and regularly evaluate the effectiveness of welfare programs, thereby improving the quality of life of households. مالیات یکی از متغیرهای مهم اقتصادی است که ازطریق تأثیر بر مصرف، سرمایه‌گذاری، توزیع درآمد و کیفیت و کمّیت ارائه خدمات عمومی، رفاه اقتصادی خانوارها را متأثر می‌سازد. به‌طور تاریخی و به‌دلیل وجود درآمدهای نفتی، تکیۀ دولت روی درآمدهای مالیاتی کمتر بوده است. لکن و به‌ویژه در سال‌های اخیر به‌دلایل مختلف ازجمله تحریم‌ها بخش عمدۀ هزینه‌های دولت از محل مالیات‌ها تأمین می‌گردد؛ لذا واکاوی اثر پرداخت مالیات روی رفاه خانوارها ضروری می‌نماید. باتوجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد تعادل عمومی تصادفی پویا تأثیر تکانۀ درآمدهای مالیاتی دولت (شامل: مالیات‌های مستقیم) را بر رفاه اقتصادی خانوارهای ایرانی در دورۀ 1402-1350 بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند بروز شوک در مالیات بر درآمد بخش رسمی و مالیات بر سود به کاهش رفاه اقتصادی خانوارها می‌انجامند. اما، میزان اثرگذاری مالیات بردرآمد بر کاهش رفاه اقتصادی خانوارها نسبت به مالیات بر سود بیشتر است. وضع مالیات بر سود سبب کاهش سودآوری و کاهش توانایی سرمایه‌گذاری مولد در شرکت‌ها می‌شود. کاهش سرمایه‌گذاری مولد ازطریق کاهش اشتغال و رشد اقتصادی، رفاه اقتصادی خانوارها را کاهش می‌دهد. اما، اخذ مالیات از درآمد به افزایش هزینه‌های تولید منجر می‌شود. با افزیش هزینۀ تولید، از یک‌سوی تولید کالا و خدمات و اشتغال کاهش می‌یابد که پی‌آمد آن کاهش رفاه خانوار است. از سوی دیگر، افزایش هزینه‌تولید باعث می‌شود بنگاه‌ها به‌منظور جبران سود از دست رفته، بخشی از بار مالیاتی را ازطریق افزایش قیمت کالا و خدمات به مصرف‌کننده منتقل کنند که با کاهش بیشتر کیفیت زندگی و رفاه خانوار همراه است؛ بنابراین، از آنجایی‌که نتایج پژوهش نشان می‌دهد، مالیات بر درآمد نسبت به مالیات بر سود با شدت بیشتری رفاه خانوار را کاهش خواهد داد؛ لذا توصیه می‌گردد نرخ مالیات بر درآمد کاهش و مالیات بر سود افزایش یابد و دولت ضمن افزایش کارآیی جمع‌آوری مالیات با اختصاص سهم بیشتری از منابع حاصل از دریافت مالیات به فعالیت‌های مولد، ارتقا زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی کشور و ارزیابی منظم اثربخشی برنامه‌های رفاهی، کیفیت زندگی خانوارها را ارتقا بخشد.   https://aes.basu.ac.ir/article_6627_0224cd598e48c5041c7947fd5cb20d53.pdf